Τετράδια Μαρξισμού

Συνόψεις άρθρων του αφιερώματος του 3ου τεύχους 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση - Α΄ ΜΕΡΟΣ 1301 λέξεις 23/04/2017
Περιεχόμενα τρίτου τεύχους Τετράδια Μαρξισμού, 03 άνοιξη 2017, αφιερωμένο στα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση 786 λέξεις 02/04/2017
Editorial – Η παντοτινή αυγή του Οκτώβρη Οι άνθρωποι κάνουν την ιστορία τους, αλλά δεν μπορούν να την κάνουν όπως τους αρέσει· δεν την κάνουν κάτω από συνθήκες που επιλέγουν οι ίδιοι, αλλά κάτω από συνθήκες που αντιμετωπίζουν άμεσα, που έχουν μεταβιβαστεί από το παρελθόν. 1779 λέξεις 01/04/2017
Κυκλοφορεί στις 23 Μαρτίου το 3ο τεύχος των Τετραδίων Μαρξισμού Το 3ο τεύχος της περιοδικής έκδοσης είναι αφιερωμένο στα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση 806 λέξεις 18/03/2017
Πολύπλευρη αναγκαιότητα πρόταξης της άμεσης εξόδου από την ΕΕ Στόχος της σύντομης παρέμβασης που ακολουθεί είναι η καταγραφή και η ανάλυση των αιτιών που καθιστούν αναγκαία την πρόταξη από το λαϊκό κίνημα και τους πολιτικούς φορείς του της άμεσης εξόδου από την ΕΕ. Πιο συγκεκριμένα υποστηρίζεται η άποψη ότι αυτή η αναγκαιότητα προκύπτει από: Τον από γεννησιμιού της ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα της ΕΕ, ο οποίος […] 3898 λέξεις 07/03/2017
Η λειτουργία και οι επιλογές της ελληνικής αστικής τάξης στο εσωτερικό της ΕΕ Για τη διερεύνηση της λειτουργίας του ελληνικού καπιταλισμού και τα οφέλη του από την ένταξη στην ΕΕ εξετάζονται η μεταβολή της παραγωγικότητας της εργασίας μέσα στο πλαίσιο ανταγωνισμού που διαμορφώθηκε εντός της ΕΕ −και μετέπειτα της Ευρωζώνης− και η μεταβολή του περιθωρίου κέρδους ως βασικά μεγέθη. Ακολουθεί παρουσίαση άλλων μεγεθών, όπως η εταιρική φορολογία και […] 7474 λέξεις 07/03/2017
Οι αντιφάσεις της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης (Μέρος Α΄) Μέρος Α΄ Η ανάδυση της ΕΕ μπορεί να ερμηνευτεί μέσα από διαφορετικές θεωρητικές προσεγγίσεις. Οι θεωρητικές προσεγγίσεις με τη μεγαλύτερη επιρροή στις μέρες μας είναι η (νεο)θεσμική και η διακυβερνητική. Η πρώτη εξηγεί την ενοποίηση κυρίως ως αποτέλεσμα μιας δομικής αναγκαιότητας: Από τη στιγμή που συστήνεται ένας θεσμός, οι επιδράσεις του διαχέονται και σε άλλους […] 7314 λέξεις 07/03/2017
Xρηματοπιστωτική νομοθεσία στην ΕΕ: Αυτορρύθμιση με ισχύ νόμου; Το πολιτικό οικοδόμημα της ΕΕ έχει ως ιστορική βάση του την οργάνωση συγκεκριμένων αγορών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο γερμανικός «ορντολιμπεραλισμός» (ordoliberalism) ως παρακλάδι του νεοφιλελευθερισμού είναι η θεωρητική κόκκινη κλωστή που διαπερνά όλα τα στάδια της ευρωπαϊκής οικοδόμησης από τη δεκαετία του 1950 μέχρι σήμερα (Denord & Schwartz, 2009). Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη, η […] 6138 λέξεις 07/03/2017
ΕΣΠΑ: Ο ρόλος και η σημασία του στην προώθηση των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων στην ελληνική κοινωνία Διατυπώνοντας την ερώτηση «Τι είναι το ΕΣΠΑ;», η συντριπτική πλειοψηφία αναμένεται να απαντήσει ότι πρόκειται για έναν χρηματοδοτικό μηχανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Από αυτόν μπορεί κάποιος να βρει τα κεφάλαια για να ξεκινήσει μια δουλειά. Αυτή η βαθιά ριζωμένη άποψη στο σώμα της ελληνικής κοινωνίας –πιθανόν να διαφοροποιείται ελάχιστα, ανάλογα με την κοινωνικοταξική προέλευση– […] 8622 λέξεις 04/03/2017
Η εθνική ιδέα και η εργατική χειραφέτηση Πάντα στην ιστορία ως τώρα τα διαφορετικά ως και αντιτιθέμενα ταξικά συμφέροντα αναφέρονταν σε κάτι ευρύτερο από τα ίδια. Ως αποτέλεσμα αυτής της πρωταρχικής συνθήκης, το εργατικό κίνημα καθώς και τα πολιτικά ρεύματα που το διαπερνούν τους δύο τελευταίους αιώνες δεν είχαν −ούτε μπορούσαν να έχουν− την πολυτέλεια της μη εμπλοκής τους με το εθνικό […] 9853 λέξεις 04/03/2017
Η κρίση και οι μετασχηματισμοί στο ευρωπαϊκό εποικοδόμημα Στην ενότητα αυτή θα μελετήσουμε συνοπτικά τις αλλαγές που επέφερε η παρούσα κρίση στους θεσμούς και στις δομές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και ιδιαίτερα της Ευρωζώνης. Τον τρόπο δηλαδή με τον οποίο εγγράφονται υλικά και θεσμικά οι αλλαγές των ταξικών συσχετισμών σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, αλλαγές που αποτελούν το συνοπτικό περιεχόμενο της κρίσης. Με την […] 6580 λέξεις 24/02/2017
Τα Προγράμματα Δημοσιονομικής Προσαρμογής ως δομικό στοιχείο της Νέας Οικονομικής Διακυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης Στο παρόν κείμενο θα γίνει παρουσίαση των βασικών εξελίξεων αναδιαμόρφωσης των Συνθηκών Λειτουργίας της ΕΕ, ειδικά μετά την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Η Συνθήκη υπεγράφη στις 7 Φεβρουαρίου του 1992 και αποτελεί την τρίτη κατά σειρά θεμελιώδη Συνθήκη για την ΕΕ μετά τη Συνθήκη της Ρώμης (1957) και την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη (1986). Με αυτήν έγινε πρόβλεψη παραχώρησης αρμοδιοτήτων των κρατών-μελών […] 6376 λέξεις 24/02/2017
Διαμόρφωση και στρατηγικές επιλογές της αστικής τάξης στην Ελλάδα Γιατί η αστική τάξη στην Ελλάδα υπερασπίζει με τόσο πάθος την παραμονή σε Ευρωζώνη και Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), παρά το γεγονός ότι από ορισμένες απόψεις πλήττεται από αυτήν; Θα συνεχίσει την ίδια στρατηγική επιλογή; Πώς μια τάξη με μακραίωνη ιστορία, ιδιόμορφη συγκρότηση και μάχες προκειμένου να υπάρξει, να ανδρωθεί και να επιβιώσει, συγκρουόμενη με όλα […] 12860 λέξεις 24/02/2017
Η σχέση εθνικού και ταξικού στο στάδιο του ολοκληρωτικού καπιταλισμού Παρά την κυριαρχία της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, που υποτίθεται ότι θα υπερέβαινε και θα εκτόπιζε τον εθνικισμό και γενικά το έθνος-κράτος με την ανάπτυξη των καπιταλιστικών ολοκληρώσεων, το εθνικό ζήτημα, με αντιφατικές μορφές, αποβαίνει καίριο ζήτημα. Αυτή η αντίληψη είχε κυρίως ως θεωρητική βάση την κρατικοκεντρική αντίληψη γένεσης του έθνους-κράτους. Η αναμφισβήτητη απομείωση της ισχύος του […] 9278 λέξεις 22/02/2017
Brexit: Μια κοσμοϊστορική στροφή Δημοσιεύτηκε 27 Ιουνίου 2016 Η απόφαση της Βρετανίας στις 23 Ιουνίου να αποχωρήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) αποτελεί γεγονός μείζονος γεωπολιτικής σημασίας. Θα προκαλέσει αποδιοργάνωση στο πλέγμα συμμαχιών μέσω των οποίων οι δυτικές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες, διαχειρίζονται τον παγκόσμιο καπιταλισμό. Είναι ένα πολύ σοβαρό πλήγμα για την ΕΕ. Οι ηγέτες […] 7895 λέξεις 22/02/2017
Ευρωπαϊκή Ένωση και γεωργική παραγωγή Το 1959 υποβλήθηκε από τη χώρα μας η αίτηση για σύνδεση με την τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) και η Ελλάδα αποτέλεσε την πρώτη χώρα που υπέγραψε Συμφωνία Σύνδεσης (9-7-1961). Είχε ήδη προηγηθεί, το 1952, η ένταξή της στο ΝΑΤΟ. Τον Ιανουάριο του 1962 έγινε η συζήτηση στη Βουλή για την κύρωση της Συμφωνίας Σύνδεσης. […] 7262 λέξεις 22/02/2017
Η πολιτική οικονομία της ΕΕ: Ένα ιμπεριαλιστικό εγχείρημα σε κρίση Η ευρωπαϊκή ενοποίηση αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά και φιλόδοξα εγχειρήματα του καπιταλισμού στην περίοδο που ακολούθησε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Φυσιολογικά επομένως έχει αποτελέσει το αντικείμενο τόσο επιστημονικών όσο και πολιτικών αναλύσεων και αντιπαραθέσεων. Ο μαρξισμός και η Αριστερά ήταν από τους πρώτους ιδεολογικούς και πολιτικούς χώρους που καταπιάστηκαν σοβαρά με το ζήτημα […] 7598 λέξεις 22/02/2017
Διάθεση του περιεχομένου του 2ου Τεύχους σε ηλεκτρονική μορφή Τα κείμενα που περιλαμβάνει το 2ο τεύχος των Τετραδίων Μαρξισμού δημοσιεύτηκαν σταδιακά στην ιστοσελίδα του περιοδικού. Για όσους το προτιμούν θα είναι διαθέσιμα και σε μορφή PDF. Το τεύχος με αφιέρωμα στην “Ευρωπαϊκή Ένωση σε κρίση – Μαρξιστικές συμβολές διερεύνησης” περιλαμβάνει μια σειρά από άρθρα και σχόλια που αφορούν και σε ευρύτερα θέματα. Η παρουσίαση […] 188 λέξεις 21/02/2017
Πρόλογος Αφιερώματος: η Ευρωπαϊκή Ένωση σε κρίση – Μαρξιστικές συμβολές διερεύνησης Το ξέσπασμα της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης κερδοφορίας του 2007-08 βύθισε την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια απρόσμενη οικονομική, κοινωνική και πολιτική κρίση που στον μεγαλύτερο βαθμό της παραμένει ανεπίλυτη και ενεργή. Η εκδήλωση της κρίσης σε παγκόσμια κλίμακα οδήγησε πολύ γρήγορα στην ένταση του ανταγωνισμού μεταξύ της ΕΕ και των αντίπαλων ιμπεριαλιστικών πόλων. Το κέντρο της […] 3261 λέξεις 21/02/2017
Κομμουνιστική δημοκρατία: Ερωτήματα, προϋποθέσεις και δυνατότητες Ποια ήταν, ποια είναι και ποια δύναται να είναι η σχέση της δημοκρατίας και του κομμουνισμού; Όχι κυρίως η σχέση τους ως κανονιστικών αρχών ή ως πλατωνικού τύπου ιδεών, αλλά κυρίως η σχέση τους ως πολιτικών προταγμάτων, ως διαδικασιών κοινωνικού μετασχηματισμού, ως πεδίων κοινωνικού και πολιτικού ανταγωνισμού, πολιτικής και ιδεολογικής διαπάλης και αντιπαράθεσης. Ποια ήταν, […] 8310 λέξεις 21/02/2017
Η avant-garde της αντίστασης – για μια αντίσταση της avant-garde Διαβάζω την ιστορία ενός συνθέτη που έζησε το 19ο αιώνα. Μαθαίνω ότι, πέρα από τη μουσική δράση του, υπήρξε μέλος μιας ριζοσπαστικής οργάνωσης εργατών. Είχε, λέει, επηρεαστεί βαθιά από τη Φιλοσοφία της Αθλιότητας του αναρχικού Προυντόν και συμμετείχε ενεργά στην εξέγερση της Δρέσδης το 1849, μετά την καταστολή της οποίας εξορίστηκε – όντας επικηρυγμένος μαζί […] 14818 λέξεις 21/02/2017
Τρεις στιγμές στη λενινιστική επαναστατική τακτική και την πολιτική των συμμαχιών Το ζήτημα της επαναστατικής τακτικής αποτελεί κεντρικό ζήτημα της ταξικής πάλης. Και αυτό γιατί στην «τακτική» συμπυκνώνονται διαφορετικά και εν μέρει αντίθετα πράγματα. Από τη μια, ο στόχος της επαναστατικής αλλαγής της κοινωνίας, η «στρατηγική» στόχευση. Από την άλλη, ο «δρόμος» για να τον προσεγγίσουμε, η διαδικασία «συγκέντρωσης των δυνάμεων». Το πρώτο προϋποθέτει βαθιά θεωρητική […] 12324 λέξεις 20/02/2017
Πλασματικό κεφάλαιο, συσσώρευση του κεφαλαίου και σύγxρονες οικονομικές κρίσεις Στον Μαρξ η έννοια του πλασματικού κεφαλαίου είναι στενά συνδεδεμένη με τη μορφή του τοκοφόρου κεφαλαίου. Το τοκοφόρο κεφάλαιο ορίζεται ως χρηματικό κεφάλαιο που δανείζεται προκειμένου να χρησιμοποιηθεί στη σφαίρα της παραγωγής με σκοπό την απόσπαση υπεραξίας, σε αντίθεση με τον απλό δανεισμό χρήματος (money as such), που διευκολύνει τις συναλλαγές εν γένει. Όμως, από […] 9422 λέξεις 19/02/2017
Η ανακάλυψη της τέταρτης διάστασης της φωτογραφίας Οι αισθήσεις και τα όνειρα στον αλυτρωτισμό είναι ταξίδι τρένου μ’ άδεια τα βαγόνια χαμένη επανάσταση χωρίς σουρεαλισμό και μια ζωή τσαλακωμένη μες στα χρόνια… Πόσες ζωές «ζει» ένας άνθρωπος ταυτόχρονα; Μία; Δύο; Μάλλον τρεις. Η μία είναι η πραγματική, όπου βιώνει ο καθείς την καθημερινότητα και η οποία διέπεται από νόμους, καταστάσεις, σχέσεις εξουσίας, […] 3845 λέξεις 19/02/2017
Το ζήτημα της κατοικίας στην Ελλάδα Το περίφημο «ζήτημα της κατοικίας» αποτελεί αντικείμενο πολιτικών κινημάτων και πρακτικών εθνικών κυβερνήσεων και διεθνών οργανισμών από την εποχή του Ένγκελς (Engels) έως και σήμερα. Άλλωστε δεν είναι τυχαία η κεντρική του θέση στη σημερινή κρίση, διά της (για πολλούς) εναρκτήριας εκδήλωσής της στην κρίση της αγοράς ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων υψηλού ρίσκου στην Αμερική το […] 8326 λέξεις 18/02/2017
Η σύγχρονη διαμάχη για την ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου Η παλινόρθωση του καπιταλισμού στις Λαϊκές Δημοκρατίες της Ευρώπης και στη Σοβιετική Ένωση συνοδεύτηκε από μια ιδεολογική επιχείρηση πολιτικής και ηθικής απονομιμοποίησης των συγκεκριμένων κοινωνικοπολιτικών συστημάτων στα μάτια των κατοίκων των παραπάνω χωρών αλλά και των υπόλοιπων λαών. Στο πλαίσιο αυτό, αναρίθμητες εκδόσεις βιβλίων και μελετών, άρθρα, ντοκιμαντέρ και ταινίες κυκλοφόρησαν έχοντας ως κεντρικό στόχο […] 6497 λέξεις 18/02/2017
Σχολική αυτονομία και καπιταλιστική αναδιάρθρωση του σχολείου Βασικό χαρακτηριστικό της νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης του σχολείου τις τρεις τελευταίες δεκαετίες ήταν η προσπάθεια ριζοσπαστικής αλλαγής των τρόπων διοίκησης και ελέγχου των εκπαιδευτικών συστημάτων. Η έννοια της σχολικής αυτονομίας ή σχολικής αποκέντρωσης διαμόρφωσε σταδιακά τόσο το βασικό μεταρρυθμιστικό λεξιλόγιο των κυρίαρχων αστικών δυνάμεων, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, όσο και το κυρίαρχο εννοιολογικό πλαίσιο της […] 8443 λέξεις 18/02/2017
Η ιστορία της Σοσιαλδημοκρατίας ως ιστορικού αναθεωρητισμού Το έργο της Σέρι Μπέρμαν (Sheri Berman) Το πρωτείο της πολιτικής εκδίδεται το 2006 και επιχειρεί μια ανακατασκευή της ιστορίας της Σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη του 20ού αι. Η ίδια το περιγράφει ως έργο σύνθεσης και συγκριτικής πολιτικής επιστήμης (σ. 54). Οι χώρες τις οποίες εξετάζει είναι η Γερμανία, η Αυστρία, η Γαλλία, η Ιταλία και […] 2399 λέξεις 17/02/2017
Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης: Η νέα διαπλοκή στην εποχή της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης Η διαδικασία αδειοδότησης των τηλεοπτικών σταθμών της χώρας, έπειτα από χρόνια λειτουργίας υπό ένα ιδιότυπο καθεστώς, κυριάρχησε για μεγάλο διάστημα στην επικαιρότητα, στον δημόσιο διάλογο και στη συνολική πολιτική διαπάλη. Το ζήτημα του ελέγχου της πληροφορίας, της χειραγώγησης της ενημέρωσης και της συνολικής παραγωγής και αναπαραγωγής συμπεριφορών και πολιτισμικών προτύπων είναι σαφώς ένα κομβικό και […] 1362 λέξεις 16/02/2017
Στην εποχή του χρέους τόνισε ο πρωθυπουργός στη συνέντευξή του στο πλαίσιο της ΔΕΘ. Λίγες μέρες αργότερα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γ. Δραγασάκης δήλωνε πως η διαδικασία θα τραβήξει σε μάκρος και πως η πιθανότητα για σοβαρή μείωση του χρέους είναι μικρή. Στην πραγματικότητα η όλη διαδικασία πηγαίνει στα βράχια. Καθόλου παράξενο, καθώς το δημόσιο χρέος αποτελεί δομικό στοιχείο […] 1317 λέξεις 16/02/2017